مبارزه با آفات و بیماریها

     (سخت با لپوشان آفت انباری)

شپشه دندانه دار                 Oryzaephilus surinamensis

مشخصات مرفولوژیکی

حشره کامل سوسک کشیده و باریکی است که برنگ قهوه ای سیر و بطول 5/2 تا 5/3 میلی متر است . سر کوچکتر از قفس سینه و در قسمت جلو باریک و قاعده آن پهنتر می باشد دو لبه آن در ناحیه چشم به سمت بالا برگشته است . شاخکها از نوع گرزی و طول انها از طول نصف بدن حشره کمتر است. تعداد مفاصل شاخک یازده عدد بوده که سه مفصل آخری از سایرین بزرگتر و مشخص تر می باشد صفحه پشت قفس سینه در هر طرف شش دندانه دارد که دندانه اولی و آخری از سایر دندانه ها بزرگتر است. بالپوشها باریک و تمام شکم را می پوشانند و روی آنها خطوط موازی نقطه ای دیده می شود که این نقاط مرتب و گود بوده و پشت سر یکدیگر قرار دارند. گوشه های فوقانی و خارجی با لپوشها برآمدگی دارد. سر و سینه و بالپوشها از مقدار بسیاری موهای ریز و نازک به رنگ زرد طلائی شفاف پوشیده شده است. رانها قوی و پنجه ها 5 مفصلی و مفصل آخر طویل تر از سایرین می باشد و پاها نیز منقوط بوده و از موهای ریزی پوشیده شده است . تخم این حشره بشکل استوانه ای کشیده و سفید رنگ و براق است . لارو زرد رنگ و سر آن به رنگ زرد قهوه ای و پاها نیز زرد رنگ می باشد و روی هر کدام از حلقه های پشت سینه و شکم دو لکه قهوه ای رنگ وجود دارد . طول لارو کامل به 5/2 تا 3 میلیمتر می رسد و حلقه آخری شکم باریک و نوک تیز است .

بیولوژی

حشره ماده در شرایط مناسب تقریباً 5 روز بعد از خارج شدن از شفیره شروع به تخم گذاری می کند ولی در شرایط نامناسب زمان شروع تخمگذاری ممکن است تا 9 ماه به تاخیر افتد. عمر حشره کامل بطور متوسط 10 تا 12 ماه است و ممکن است تا دو سال نیز برسد . حشره ماده در مدت دو ماه در حرارت 30 تا 32 درجه سانتیگراد میتواند بطور متوسط تا 375 تخم بگذارد و در صورتیکه درجه حرارت محیط پائین باشد دوره تخم گذاری ممکن است تا یک سال طول بکشد. تخمها بطور معمول در داخل مواد غذائی گذارده می شود. تخم ها دردرجه حرارت 27 تا30 درجه بعد از 4 تا 5 روز تفریخ می شوند. دوره رشد لاروی برحسب درجه حرارت محیط بسیار متفاوت است و از 12 روز تا 3 ماه ممکن است بطول انجامد. لارو این حشره اغلب ضمن تغذیه از محصولات انباری که منشاء گیاهی دارند رژیم غذائی گوشتخواری نیز نشان داده و شدیداً به لاروهای پروانه آرد، شب پره هندی و شپشه آرد و همچنین لارو سایر حشرات موجود در محیط حمله کرده و از آنها تغذیه مینماید. لاروها پس از دو تا سه هفته در محفظه های کوچکی که از بهم چسبیدن مواد غذائی بوجود آمده است و یا در شکاف در و دیوار انبار تبدیل به شفیره میشوند. طول مدت حالت شفیرگی یک هفته تا 10 روز است و سپس حشرات کامل خارج می شوند.

دوران تکاملی این حشره نسبتاً کوتاه است. دوره زندگی این حشره از تخم تا حشره بالغ در حرارت 30 تا 35 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی 70 تا 90 درصد 20 روز ودر حرارت 20 درجه سانتیگراد در رطوبت نسبی 60 درصد 80 روز طول می کشد ودر صورتیکه درجه حرارت محیط کمتر از 5/17 باشد دوره تکامل آن طولانی و چنانچه از 40 درجه سانتیگراد تجاوز نماید. حشره قادر به تولید مثل نیست. این حشره 6-4 نسل در سال تولید می نماید و به این ترتیب میتواند خسارت زیادی به مواد غذائی انبار شده وارد کند. موادی که مورد حمله این آفت قرار می گیرد در درجه اول دانه ها و آرد غلات است ولی خشکبار ( میوه خشک، گردو، بادام و کشمش) نیز از حمله این آفت مصون نمی ماند. در ایران این آفت از مهمترین آفات خشکبار محسوب می شود. تا کنون تصور می شد که این آفت قادر به تغذیه از دانه های سالم غلات نیست ولی تغذیه حشره کامل و لاروهای آن از دانه های سالم مخصوصاً اگر مرطوب باشد امکان پذیر است. این آفت از فراورده های حیوانی بخصوص گوشت نیز تغذیه می کند.

.